মাতৰ নদী

এদল স্কুলীয়া ল'ৰা-ছোৱালীয়ে জুবিন গাৰ্গৰ জন্মজয়ন্তীৰ অনুষ্ঠানৰ বাবে এটা অদ্ভুত কাম পায়। কামটো হ'ল: "এজন মানুহৰ মাতে কেনেকৈ এটা জাতিৰ মনৰ কথা কঢ়িয়াই নিয়ে, বিচাৰি উলিওৱা।"

তেওঁলোকে আইতা, দাদা, গাঁৱৰ মানুহ আৰু অসম আইৰ প্ৰতীকী চৰিত্ৰটোৰ পৰা সোঁৱৰণি গোটায়। প্ৰতিটো সোঁৱৰণি এটা সৰু বস্তু হিচাপে এটা "সোঁৱৰণিৰ পেৰা"ত ভৰোৱা হয়। দলটোৰ লাজকুৰীয়া ছোৱালী পাপৰিয়ে মানুহৰ আগত গান গাবলৈ ভয় কৰে। পেৰাটোত দিবলৈ তাইৰ হাতত একো বস্তু নাথাকে। শেষত তাই নিজৰ মাতটোকেই উপহাৰ দিয়ে। এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ গান আগবাঢ়ি যোৱাৰ প্ৰতীক হৈ পৰে তাইৰ গানটো।

আৱেগিক যাত্ৰা

বিস্ময় → আনন্দ → নষ্টালজিয়া → গৌৰৱ → মৰম আৰু কৃতজ্ঞতা → শান্ত শোক → আশা আৰু উৎসৱ।

মূল বাৰ্তা

শিল্পী গুচি যায়, কিন্তু গান ৰৈ যায়।
যিসকলে গানবোৰ গায়, তেওঁলোকৰ কণ্ঠত
সেই গানে নতুনকৈ জন্ম লয়।

সংবেদনশীলতা টোকা

জুবিন গাৰ্গ ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত আমাৰ মাজৰ পৰা গুচি গৈছে। সেয়েহে এইখন জন্মজয়ন্তীৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি। ষষ্ঠ দৃশ্যত বিষয়টো অতি কোমলভাৱে আৰু কোনো বিৱৰণ নিদিয়াকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। দৰ্শকৰ মাজত সৰু শিশু থাকিলে শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীয়ে আগতীয়াকৈ শিশুসকলৰ লগত কথা পাতি ল'ব।

এই কিতাপখন কেনেকৈ পঢ়িব

• চৰিত্ৰৰ নামৰঙা আখৰত, তাৰ পিছত সংলাপ।
• [বন্ধনীৰ ভিতৰৰ হেলনীয়া আখৰ] মঞ্চ-নিৰ্দেশনা।
• সোণালী ৰেখাৰ মাজৰ বাকচবোৰ সংগীত সংকেত। মৌলিক চিন থকা গীত এই নাটৰ বাবে নতুনকৈ লিখা।

মঞ্চৰ বাহিৰৰ সহায়: এজন কীবৰ্ড বা হাৰমনিয়াম বাদক (শিক্ষক অথবা ডাঙৰ ছাত্ৰ), এজন সাউণ্ড অপাৰেটৰ আৰু এজন লাইট অপাৰেটৰ।

মঞ্চৰ সজ্জা

একেটা ছেটতেই গোটেই নাট চলিব। দিশবোৰ দৰ্শকৰ ফালৰ পৰা চোৱা অনুসৰি দিয়া হৈছে।

দৃশ্য সলনিৰ নিয়ম: কোনো দৃশ্যতে ছেট সলনি কৰা নহয়। পোহৰ এফালৰ পৰা আনফাললৈ নিয়া হয় আৰু অভিনেতাসকল খোজকাঢ়ি গৈ নতুন ঠাই লয়। পোহৰৰ ব্যৱস্থা নাথাকিলে সূত্ৰধাৰ দুজনৰ সংলাপকেই দৃশ্য সলনিৰ সংকেত হিচাপে ল'ব।

সামগ্ৰী

সাজ-পাৰ

• শিশুসকল: স্কুলৰ ইউনিফৰ্ম আৰু ডিঙিত গামোচা।
• সূত্ৰধাৰ দুজন: বগা সাজ আৰু গামোচা।
• আইতা: পাৰিৰ মেখেলা-চাদৰ। চুলিত বগা পাউডাৰ আৰু চকুত চশমা।
• বিজয় দাদা: জিন্স, ডেনিম জেকেট আৰু হেডফোন (২০০০ৰ দশকৰ ষ্টাইল)।
• অসম আই: মুগা ৰঙৰ মেখেলা-চাদৰ আৰু মূৰত জাপি।
• কোৰাছ (ৰিমঝিম, বিটুপন, লখিমী): ক'লা টি-চাৰ্টৰ ভিত্তি সাজ। চতুৰ্থ দৃশ্যত বিহুৰ সাজ ওপৰৰ পৰা পিন্ধিব: ছোৱালীৰ বাবে চাদৰ আৰু ল'ৰাৰ বাবে চুৰিয়া-পাগুৰি। এই সাজ সলাবলৈ ৩০ ছেকেণ্ডৰ বেছি সময় লাগিব নালাগে।

সংগীতৰ প্ৰয়োজন

• লাইভ বাদ্য: কীবৰ্ড বা হাৰমনিয়াম, গিটাৰ (দীপ), ঢোল (বিটুপন) আৰু বাঁহী (ৰেকৰ্ড কৰা হ'লেও চলিব)।
• ৰেকৰ্ড কৰা ট্ৰেক: জুবিন গাৰ্গৰ গীতৰ অনুমতিপ্ৰাপ্ত অংশ, বাঁহীৰ পটভূমি সুৰ আৰু নদীৰ শব্দ।
• মাইক: সূত্ৰধাৰ দুজনৰ বাবে ২টা হেণ্ড মাইক। পাপৰিৰ বাবে ১টা ষ্টেণ্ড মাইক মঞ্চৰ মাজত থাকিব। কোৰাছৰ বাবে ২টা অভাৰহেড বা ষ্টেণ্ড মাইক।

সময় কমাব লগা হ'লে ৰেকৰ্ড কৰা গীতৰ অংশবোৰ চুটি কৰিব পাৰি। তেতিয়া মুঠ সময় প্ৰায় ৩২ মিনিট হ'ব।

[সম্পূৰ্ণ অন্ধকাৰ। নদীৰ পানী বোৱাৰ মৃদু শব্দ শুনা যায় (ৰেকৰ্ড কৰা)। তাৰ পিছত বাঁহীৰ এটা দীঘল আৰু অকলশৰীয়া সুৰ বাজে।]

[বাওঁফালৰ সন্মুখত এটা স্পটলাইট জ্বলে। জোনালী টুলত বহি আছে আৰু চকু মুদি কাণ পাতি শুনি আছে। অনুপম সোঁফালৰ পৰা খোজকাঢ়ি আহে।]

অনুপমজোনালী, তই অকলে আন্ধাৰত কি কৰি আছ?

জোনালী(চকু নেমেলাকৈ) শুনি আছোঁ।

অনুপমকি শুনি আছ?

জোনালীনদীখনে গান গাইছে।

অনুপম(হাঁহি) নদীয়ে গান গায়নে?

জোনালী(চকু মেলি, দৰ্শকৰ ফালে চাই) গায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰই হাজাৰ বছৰ ধৰি গাই আছে। কেতিয়াবা জোৰেৰে গায়, কেতিয়াবা লাহে লাহে। কিন্তু কেতিয়াবা কেতিয়াবা…

অনুপমকেতিয়াবা কি?

জোনালীকেতিয়াবা এজন মানুহৰ কণ্ঠতো এখন নদী বৈ যায়।

[অনুপমৰ ওপৰতো স্পটলাইট পৰে। তেওঁ দৰ্শকৰ ফালে ঘূৰে।]

অনুপমআজি আমি তেনে এখন নদীৰ কথা ক'ম।

জোনালীএটা মাতৰ কথা।

অনুপমযি মাত পাহাৰৰ পৰা নামি আহিছিল,

জোনালীআৰু ভৈয়ামৰ প্ৰতিখন ঘৰত, প্ৰতিখন চোতালত সোমাই গৈছিল।

অনুপমআইতাৰ ৰেডিঅ'ত বাজিছিল,

জোনালীককাইদেউৰ হেডফোনত বাজিছিল,

অনুপমবিহুতলীৰ ঢোলৰ লগত বাজিছিল,

জোনালীআৰু মাৰ নিচুকণি গীতৰ লগতো মিলি গৈছিল।

দুয়ো একেলগেজুবিন গাৰ্গৰ মাত।

[পোহৰ লাহে লাহে বাঢ়ে। দুয়োফালৰ পৰা বাকী সকলো অভিনেতা এল.ই.ডি. চাকি হাতত লৈ লাহে লাহে সোমাই আহে আৰু মঞ্চৰ মাজত এটা আধা বৃত্ত সাজি থিয় হয়। দীপে গিটাৰ লৈ বৃত্তৰ এটা মূৰত থিয় হয়। পাপৰি বৃত্তৰ আটাইতকৈ পিছফালে থিয় হয়।]

[গীতৰ শেষ সুৰটো বাজি থাকোঁতেই সকলোৱে একেলগে চাকি নুমায়। ব্লেক আউট।]

[দৃশ্য সলনি (১৫ ছেকেণ্ড): আন্ধাৰতে মৌচুমী, পাপৰি, ৰাহুল, নিকিতা আৰু দীপে বাওঁফালৰ বেঞ্চত বহে। আইতা সোঁফালৰ মোঢ়াত বহে আৰু আন্ধাৰতে থাকে। আন সকলো মঞ্চৰ বাহিৰলৈ যায়। জোনালী আৰু অনুপম নিজৰ টুলত থাকে।]

[বাওঁফালৰ শ্ৰেণীকোঠাত উজ্জ্বল দিনৰ পোহৰ পৰে। দীপে গিটাৰৰ তাঁৰ মিলাই আছে। নিকিতাই ডায়েৰীত কিবা লিখি আছে। পাপৰিয়ে খিৰিকীৰ ফালে চাই লাহে লাহে গুণগুণাই আছে। ৰাহুলে হঠাতে বেঞ্চৰ ওপৰত উঠি হাতখন মাইকৰ দৰে ধৰে।]

ৰাহুললেডিজ এণ্ড জেণ্টলমেন! আজি মঞ্চত আহিছে অসমৰ সৰু ৰকষ্টাৰ… ৰা-হু-ল!

[তেওঁ ৰকষ্টাৰৰ দৰে চুলি ঝোকাৰে। দীপে গিটাৰত এটা জোৰদাৰ কৰ্ড মাৰে।]

মৌচুমীৰাহুল! নাম তল! বাইদেউ এতিয়াই আহি পাব।

ৰাহুলৰ', মই ৰিহাৰ্চেল কৰি আছোঁ। জুবিন দাৰ জন্মদিনত মই নাচিম, গাম, আৰু…

নিকিতা(ডায়েৰীৰ পৰা মূৰ নাতুলি) আৰু বেঞ্চৰ পৰা পৰি ঠেং ভাঙিবি।

[সকলোৱে হাঁহে। ৰাহুল নামি আহে।]

ৰাহুলনিকিতা, তোৰ ডায়েৰীত মোৰ বিষয়ে কিবা লিখা আছেনে?

নিকিতানাই। মই কেৱল নিশ্চিত কথাহে লিখোঁ। (পঢ়ি শুনায়) জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম ১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত। তাৰ মানে এইবাৰ তেওঁৰ চৌৱন্ন বছৰীয়া জন্মজয়ন্তী।

দীপআৰু যিবোৰ কথা নিশ্চিত নহয়?

নিকিতাসেইবোৰৰ কাষত মই এটা প্ৰশ্নবোধক চিন দিওঁ। (ডায়েৰীখন দেখুৱায়) এইটো চা। "তেওঁ বহুকেইটা বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব পাৰিছিল।" ইয়াৰ কাষত প্ৰশ্নবোধক চিন আছে, কাৰণ ঠিক কিমানটা, সেইটো মই এতিয়াও নাজানোঁ।

মৌচুমী(পাপৰিৰ ফালে চাই) পাপৰি, তই গুণগুণাই আছ নেকি?

পাপৰি(চক খাই) ন-নাই… একো নাই।

দীপমই শুনিছোঁ। তই বৰ সুন্দৰকৈ গাৱ।

পাপৰি(মূৰ দোঁৱাই) অকলে থাকিলেহে গাওঁ। মানুহ থাকিলে মোৰ মাতটো ক'ৰবাত লুকাই যায়।

[মাধুৰী বাইদেউ এটা ৰঙীন বাকচ (সোঁৱৰণিৰ পেৰা) হাতত লৈ সোমাই আহে। সকলোৱে থিয় হয়।]

সকলোনমস্কাৰ, বাইদেউ!

মাধুৰী বাইদেউনমস্কাৰ। বহা। (টেবুলত বাকচটো থয়) তোমালোকে জানাই নিশ্চয়, ১৮ নৱেম্বৰত আমাৰ স্কুলত জুবিন গাৰ্গৰ জন্মজয়ন্তী পালন কৰা হ'ব।

ৰাহুল(হাত দাঙি) বাইদেউ, মই নাচিম!

মাধুৰী বাইদেউ(হাঁহি) নাচো থাকিব, ৰাহুল। কিন্তু তাৰ আগতে তোমালোকৰ দলটোৱে এটা বিশেষ কাম কৰিব লাগিব।

[তেওঁ এখন ডাঙৰ কাৰ্ড দাঙি দেখুৱায়। কাৰ্ডখনত ডাঙৰ আখৰেৰে প্ৰশ্নটো লিখা আছে।]

মাধুৰী বাইদেউ"এজন মানুহৰ মাতে কেনেকৈ এটা জাতিৰ মনৰ কথা কঢ়িয়াই নিয়ে?"

মৌচুমী(চকু ডাঙৰ কৰি) বাইদেউ, ইমান ডাঙৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ আমি ক'ত পাম?

মাধুৰী বাইদেউএই উত্তৰ কিতাপত নাই, মৌচুমী। মানুহৰ বুকুত আছে। তোমালোকে আইতাক সুধিবা, দাদাক সুধিবা, গাঁৱৰ মানুহক সুধিবা। প্ৰতিজনৰ পৰা এটা সোঁৱৰণি আনিবা। সেইটো এটা বস্তু হ'ব পাৰে, এটা কথা হ'ব পাৰে, এটা সুৰো হ'ব পাৰে।

দীপআৰু সেইবোৰ ক'ত ৰাখিম?

মাধুৰী বাইদেউ(বাকচটোৰ ঢাকনিত হাত থৈ) ইয়াত। এইটো আমাৰ সোঁৱৰণিৰ পেৰা। জন্মজয়ন্তীৰ দিনা আমি সকলোৱে একেলগে ইয়াক খুলিম।

নিকিতা(ডায়েৰীত লিখি) সোঁৱৰণিৰ পেৰা। এইটো নিশ্চিত, প্ৰশ্নবোধক চিন নালাগে।

[সকলোৱে হাঁহে। পাপৰিয়ে লাহেকৈ হাত দাঙে।]

পাপৰিবাইদেউ… কোনোবাই যদি পেৰাটোত দিবলৈ একো আনিব নোৱাৰে?

[মাধুৰী বাইদেউ তাইৰ কাষলৈ যায়, আঁঠু কাঢ়ি বহে আৰু তাইৰ সমান উচ্চতাত চকুলৈ চায়।]

মাধুৰী বাইদেউতেন্তে তাই নিজৰ মাতটোকেই আনিব। মাততকৈ ডাঙৰ উপহাৰ পৃথিৱীত নাই, পাপৰি।

[পাপৰিয়ে মূৰ দোঁৱায়। দুই ছেকেণ্ড নিস্তব্ধতা থাকে। শ্ৰেণীকোঠাৰ পোহৰ কমি আহে। সূত্ৰধাৰ দুজনৰ ওপৰত পোহৰ পৰে।]

অনুপমআৰু তেনেকৈয়ে আৰম্ভ হ'ল এক বিচাৰৰ যাত্ৰা।

জোনালীপাঁচযোৰ সৰু ভৰি আৰু এটা ৰঙীন পেৰা লৈ।

অনুপমপ্ৰথম দুৱাৰখন খুলিলে…

জোনালীআইতাৰ চোতালত।

[দৃশ্য সলনি (১০ ছেকেণ্ড): মৌচুমীয়ে পেৰাটো লয়। পাঁচোজন শিশু মঞ্চৰ মাজেৰে খোজকাঢ়ি সোঁফাললৈ যায়। মাধুৰী বাইদেউ বাওঁফালৰ পৰা ওলাই যায়।]

[সোঁফালত গধূলিৰ সোণালী পোহৰ পৰে। আইতাই গামোচাৰে পুৰণি ৰেডিঅ'টো মৰমেৰে মচি আছে।]

মৌচুমীআইতা! আইতা!

আইতাঅ', মোৰ চৰাইজাক আহি পালি! আজি আকৌ কোনটো কামৰ কথা লৈ আহিলি?

ৰাহুলআইতা, আমাক এটা ডাঙৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ লাগে।

নিকিতা(ডায়েৰী খুলি) আইতা, আপুনি জুবিন গাৰ্গৰ গান প্ৰথম কেতিয়া শুনিছিল?

[আইতা ৰৈ যায়। ৰেডিঅ'টোৰ ফালে চায়। মুখত এটা কোমল হাঁহি বিৰিঙে।]

আইতাপ্ৰথম কেতিয়া শুনিছিলোঁ…? (মোঢ়াত বহি) বহ, বহ। সকলোৱে মাটিতে বহ।

[শিশুকেইটা তাইৰ চাৰিওফালে মাটিত বহে।]

আইতাতেতিয়া মই তোমালোকৰ মাৰ সমান আছিলোঁ। আমাৰ ঘৰত টিভি নাছিল। এইটোৱেই আছিল। (ৰেডিঅ'টোত হাত বুলায়) তোমালোকৰ ককাদেউতাই হাটৰ পৰা কিনি আনিছিল।

দীপইয়াতে গান শুনিছিল?

আইতাইয়াতে শুনিছিলোঁ। আৰু কেছেটত শুনিছিলোঁ। (চোলাৰ জেপৰ পৰা এটা পুৰণি কেছেট উলিয়ায়) এইটো চা।

ৰাহুল(কেছেটটো হাতত লৈ উলটি-পালটি চায়) এইটো কি? মোবাইলৰ বেটাৰী নেকি?

[সকলোৱে হাঁহে।]

আইতা(হাঁহি) হেৰ' মূৰ্খ! ইয়াৰ ভিতৰত গান থাকে। এই ক'লা ফিটাডালত।

নিকিতা(ডায়েৰী চাই) মই পঢ়িছোঁ, জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম অসমীয়া এলবামটোৰ নাম আছিল "অনামিকা"। ১৯৯২ চন মানতে ওলাইছিল।

আইতাচন-তাৰিখ মোৰ মনত নাথাকে, আইটি। কিন্তু এইটো মনত আছে, এটা ডেকা ল'ৰাৰ মাত শুনি গোটেই গাঁৱৰ মানুহে কৈছিল, "এইজন কোন? মাতটো যেন নতুন, অথচ বহু দিনৰ চিনাকি।"

মৌচুমীনতুন অথচ চিনাকি? সেইটো কেনেকৈ হয়, আইতা?

আইতা(বুকুত হাত থৈ) যি গানে তোমাৰ মনৰ কথাটোকেই কয়, সেই গান প্ৰথমবাৰ শুনিলেও চিনাকি যেন লাগে।

[আইতাই ৰেডিঅ'টোৰ চুইচ টিপাৰ অভিনয় কৰে।]

[গীত ক্ষীণ হৈ আহে। আইতাই চকু মেলে আৰু চকুৰ কোণৰ পৰা চকুলো এটোপাল মচে।]

পাপৰি(লাহেকৈ) আইতা, আপুনি কান্দিছে?

আইতানাই, আইটি। সুখতো চকুলো ওলায়। এই গান মই শুনিছিলোঁ, তোমালোকৰ মাৰে শুনিছিল, আৰু এতিয়া তোমালোকে শুনিছা। একেটা গানতে তিনিটা প্ৰজন্ম বান্ধ খাই আছে।

দীপআইতা, কেছেটৰ ফিটা যদি সোমাই থাকে, তেতিয়া কি কৰিছিল?

আইতা(উৎসাহেৰে পেঞ্চিল এডাল উলিয়াই) এইডালেৰে ঘূৰাইছিলোঁ! এনেকৈ! (কেছেটৰ ফুটাত পেঞ্চিল সুমুৱাই ঘূৰায়)

ৰাহুল(আচৰিত হৈ) পেঞ্চিলেৰে গান ঘূৰাইছিল?!

আইতাহয়! আহ, তোমালোককো শিকাওঁ।

[গীতৰ শেষত সকলোৱে হাঁহি হাঁহি মাটিত বাগৰি পৰে।]

মৌচুমী(বহি উঠি) আইতা, আমাৰ পেৰাটোৰ বাবে আপোনাৰ সোঁৱৰণিটো দিবনে?

[আইতাই কেছেটটোলৈ এবাৰ চায়। তাৰ পিছত মৰমেৰে মৌচুমীৰ হাতত তুলি দিয়ে।]

আইতালৈ যা। মোৰ মনত তো গানটো আছেই। ফিটাডাল এতিয়া তোমালোকৰ।

[মৌচুমীয়ে কেছেটটো পেৰাত ভৰায়। আইতাৰ চোতালৰ পোহৰ কমি আহে। আইতা আন্ধাৰত মোঢ়াতে থাকে।]

জোনালীএটা কেছেট। এডাল ক'লা ফিটা।

অনুপমকিন্তু সেই ফিটাডালত মেৰিয়াই ৰখা আছে এখন গাঁৱৰ গধূলি।

জোনালীশিশুকেইটাই আগবাঢ়িল। এইবাৰ সিহঁতে লগ পালে নতুন যুগৰ এজন ডেকাক…

[দৃশ্য সলনি (২০ ছেকেণ্ড): শিশুসকল মঞ্চৰ মাজলৈ আহে। বিজয় দাদা বাওঁফালৰ পৰা হেডফোন পিন্ধি নাচি নাচি সোমাই আহে। মঞ্চৰ বাহিৰত কোৰাছৰ তিনিওজনে তেতিয়াই বিহুৰ সাজ পিন্ধি লয়।]

[মাজত উজ্জ্বল আৰু ৰঙীন পোহৰ। বিজয় দাদা হেডফোনৰ গানত মগ্ন হৈ মূৰ দোলাই আছে। শিশুসকলে তেওঁক চাৰিওফালৰ পৰা ঘেৰি ধৰে।]

মৌচুমীবিজয় দাদা! বিজয় দাদা!! (হেডফোনটো কাণৰ পৰা আঁতৰাই দিয়ে)

বিজয় দাদাঅ'! কি হ'ল, পল্টন বাহিনী?

নিকিতাদাদা, আমি এটা গৱেষণা কৰি আছোঁ। জুবিন গাৰ্গৰ গানৰ লগত আপোনাৰ কিবা সোঁৱৰণি আছেনে?

বিজয় দাদা(হেডফোনটো ডিঙিত ওলোমাই, হাঁহি) সোঁৱৰণি? ভাইটি, মোৰ গোটেই কলেজৰ জীৱনটোৱেই এটা সোঁৱৰণি!

ৰাহুলকওক, কওক!

বিজয় দাদা২০০৬ চনৰ কথা। "গেংষ্টাৰ" নামৰ এখন হিন্দী ছবি ওলাইছিল। তাত এটা গান আছিল…

ৰাহুল(ঘপকৈ থিয় হৈ) "য়া আলী"!

বিজয় দাদাহয়! সেই গান গোটেই দেশৰ ৰেডিঅ'ত, দোকানে দোকানে, বিয়াৰ পাৰ্টিত বাজিছিল। হোষ্টেলৰ বন্ধুবোৰে মোক সুধিছিল, "তোমালোকৰ অসমৰ গায়ক নেকি?" মই বুকু ফুলাই কৈছিলোঁ, "হয়, আমাৰ!"

[বিজয় দাদাই বুকু ফুলাই দেখুৱায়। ৰাহুলেও তেওঁক অনুকৰণ কৰে।]

দীপতাৰ মানে, অসমৰ মাত দিল্লী-মুম্বাইলৈকে গৈছিল!

বিজয় দাদাকেৱল হিন্দীতে নহয়। তেওঁ বহু ভাষাত গাইছিল। অসমীয়া, বাংলা, হিন্দী আৰু আন বহুতো ভাষাত।

নিকিতা(ডায়েৰীত লিখি) "বহু ভাষাত গাইছিল।" এইটো নিশ্চিত। সংখ্যাটোৰ কাষত প্ৰশ্নবোধক চিন দিলোঁ।

বিজয় দাদাআৰু মই এটা কথা কওঁ। এইটো মোৰ নিজৰ অনুভৱহে। গান যিমান দূৰলৈকে নাযাওক কিয়, তেওঁৰ গানৰ শিপা অসমৰ মাটিতে আছিল। ঘুড়ী আকাশত উৰে, কিন্তু সূতাডাল মাটিতেই থাকে।

ৰাহুলদাদা, আৰু কথা নহয়। এতিয়া নাচিম!

[ৰাহুল উশাহ লৈ ঠৰ লাগি থাকে। সকলোৱে হাঁহে।]

ৰাহুল(হাঁহফাঁহকৈ) কিন্তু… কিন্তু দাদা… অসমৰ আচল নাচ তো বিহু!

[তেতিয়াই মঞ্চৰ বাহিৰৰ পৰা ঢোলৰ এটা জোৰদাৰ চাপৰ শুনা যায়। বিটুপনে ঢোল বজাই বজাই সোমাই আহে। তেওঁৰ পিছে পিছে বিহু নাচনীৰ সাজত ৰিমঝিম আৰু লখিমী নাচি নাচি আহে।]

ৰিমঝিমকোনে কৈছে বিহুৰ কথা? বিহু ইয়াত!

বিটুপন(ঢোল বজাই) বহাগৰ বতাহত যেতিয়া ঢোল বাজে, তেতিয়া ক'ৰবাৰ মঞ্চত তেওঁৰ বিহুগীতো বাজি থাকে।

লখিমীআমাৰ গাঁৱৰ বিহুতলীত তেওঁৰ গান নবজাকৈ বিহু শেষ হোৱা মই কেতিয়াও দেখা নাই!

[নাচ শেষ হয়। সকলো হাঁহফাঁহ হৈ পৰে। চাৰিওফালে হাঁহি আৰু আনন্দ।]

মৌচুমী(পেৰাটো আগবঢ়াই দি) দাদা, আপোনাৰ সোঁৱৰণি?

বিজয় দাদা(জেপৰ পৰা এখন পুৰণি টিকট উলিয়াই) এইখন এটা অনুষ্ঠানৰ টিকট। মঞ্চত মই প্ৰথমবাৰ তেওঁক দেখিছিলোঁ। গোটেই পথাৰখন একেলগে গাইছিল। হাজাৰ হাজাৰ মানুহ, অথচ মাত মাথোঁ এটা। (টিকটখন পেৰাত ভৰায়)

ৰিমঝিম(ডিঙিৰ গামোচাখন খুলি) মোৰ ফালৰ পৰা এই গামোচাখন। বিহুৰ সোঁৱৰণি।

বিটুপন(সৰু টোপোলা এটা দি) মই চাহ বাগিচাৰ পৰা আহিছোঁ। এইখিনি চাহপাত। আমাৰ লাইনতো তেওঁৰ গান বাজে। পাত চিঙোঁতেও কোনোবাই গুণগুণাই থাকে।

[মৌচুমীয়ে সকলোবোৰ বস্তু পেৰাত ভৰায়। নিকিতাই ডায়েৰীত টিক চিন দিয়ে।]

অনুপমগাঁৱৰ পৰা চহৰলৈ।

জোনালীচহৰৰ পৰা দেশলৈ।

অনুপমআৰু দেশৰ পৰা আকৌ ঘূৰি আহি গাঁৱৰ বিহুতলীলৈ।

জোনালীকিন্তু এখন নদীৰ কেৱল আনন্দৰ ঢৌৱেই নাথাকে। কেতিয়াবা সি দুখৰ বানো কঢ়িয়াই আনে…

[দৃশ্য সলনি (২০ ছেকেণ্ড): পোহৰ ক্ৰমে নীলা হৈ আহে। বিজয় দাদা বাওঁফালৰ পৰা ওলাই যায়। ৰিমঝিমে বিহুৰ চাদৰখন খুলি একাষত থয়। বিটুপন আৰু লখিমীয়ে নীলা কাপোৰ দুখন মঞ্চৰ দুয়োমূৰৰ পৰা মেলি ধৰে। শিশুসকল কাপোৰৰ পিছফালে, মাটিত বহে।]

[গাঢ় নীলা পোহৰ। নদীৰ শব্দ বাজে। বিটুপন আৰু লখিমীয়ে নীলা কাপোৰখন লাহে লাহে ঢৌৰ দৰে ওপৰ-তল কৰে। মাজত ৰিমঝিমে আঁঠু কাঢ়ি বহি আছে, যেন বানৰ পানীৰ মাজত এখন চাপৰিত আছে।]

ৰিমঝিম(ভয় খাই চাৰিওফালে চাই) পানী… পানী… চোতালখন ক'ত গ'ল? ধাননিখন ক'ত গ'ল?

[পিছফালৰ মাজৰ পৰা অসম আই লাহে লাহে সোমাই আহে। তাইৰ ওপৰত সোণালী পোহৰ এটা পৰে। তাই ৰিমঝিমৰ কাষলৈ গৈ মূৰত হাত থয়।]

অসম আইভয় নকৰিবি, আইটি। মই আছোঁ।

ৰিমঝিমআপুনি কোন?

অসম আইমই এই মাটি। মই এই নদী। মই ধাননিৰ সেউজীয়া, চাহপাতৰ গোন্ধ, গোঁসাইঘৰৰ চাকি। মই তোমালোকৰ আই।

[শিশুসকলে কাপোৰৰ পিছফালৰ পৰা লাহে লাহে মূৰ দাঙি চায়।]

অসম আই(দৰ্শকৰ ফালে, কাব্যিক সুৰত)

প্ৰতি বছৰে মোৰ বুকুত বান আহে।
ঘৰ উটি যায়, পথাৰ বুৰ যায়,
আৰু মোৰ ল'ৰা-ছোৱালীবোৰৰ চকুৰ পানী
নদীৰ পানীৰ লগত মিলি যায়।

কিন্তু প্ৰতি বছৰে মই এটা কথাও দেখোঁ।
দুখৰ দিনত মানুহ মানুহৰ কাষলৈ আহে।
কোনোবাই চাউল আনে, কোনোবাই কাপোৰ আনে,
আৰু কোনোবাই আনে এটা গান,
যাতে আন্ধাৰ নিশা অলপ কম দীঘল যেন লাগে।

জোনালীবহুতে কয়, বানৰ সময়ত আৰু মানুহৰ দুখৰ দিনত জুবিন গাৰ্গেও বিভিন্ন ধৰণে সহায়ৰ হাত আগবঢ়াইছিল।

লখিমী(কাপোৰখন ধৰি থাকিয়েই) আমাৰ শিবিৰত সেইবাৰ বিজুলী নাছিল। এজন খুৰাৰ মোবাইলত গান বাজিছিল আৰু আমি সৰুবোৰ তেওঁৰ কাষতে বহি শুনিছিলোঁ। ভয় অলপ কমি গৈছিল।

[নিকিতাই কাপোৰৰ পিছফালৰ পৰা থিয় হয়।]

নিকিতা(ডায়েৰী খুলি, লাহেকৈ) মই এটা তালিকা বনাইছোঁ। গায়ক। সুৰকাৰ। গীতিকাৰ। অভিনেতা। ছবিৰ পৰিচালক। আৰু বহুতো বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব পাৰিছিল।

দীপ(গিটাৰটো দেখুৱাই) মই এটা বাদ্যকে ভালকৈ বজাব নোৱাৰোঁ। তেওঁ বজোৱা বাদ্যৰ তালিকাখন মোৰ গিটাৰৰ তাঁৰতকৈও দীঘল!

[সকলোৱে লাহেকৈ হাঁহে। অসম আইয়েও হাঁহে।]

অসম আই(দীপৰ গিটাৰত হাত থৈ) তাঁৰ এডাল হ'লেও বজাই থাকিবি। প্ৰতিটো ডাঙৰ নদীয়েও এটা সৰু জুৰিৰ পৰাই আৰম্ভ হয়।

[দীপে মূৰ দোঁৱায়। তাৰ পিছত জেপৰ পৰা গিটাৰৰ পিকটো উলিয়াই পেৰাত ভৰায়।]

দীপমোৰ সোঁৱৰণি। মই প্ৰথম যিটো গান শিকিছিলোঁ, সেইটো তেওঁৰ গান আছিল।

লখিমী(কাগজৰ নাওখন উলিয়াই) আৰু এইখন মোৰ। বানৰ শিবিৰত ভাইটিক খেলিবলৈ মই এনেকুৱা নাও বনাই দিছিলোঁ।

[লখিমীয়ে নাওখন পেৰাত ভৰায়। অসম আইয়ে পেৰাটোৰ ওপৰত দুয়োখন হাত মেলি আশীৰ্বাদ দিয়াৰ দৰে ধৰে।]

অসম আই

মোৰ এই ল'ৰাজনে মোৰ দুখবোৰ গান কৰি গালে,
আৰু মোৰ আনন্দবোৰ নাচ কৰি নাচিলে।
এতিয়া তোমালোকৰ পাল।

[অসম আই লাহে লাহে পিছুৱাই যায় আৰু পিছফালৰ মাজত থিয় হৈ থাকে। তাইৰ ওপৰৰ পোহৰ ক্ষীণ হয়, কিন্তু সম্পূৰ্ণ নুনুমায়। বিটুপন আৰু লখিমীয়ে নীলা কাপোৰখন লাহে লাহে ভাঁজ কৰে। পটভূমি সুৰ বন্ধ হয়।]

[দৃশ্য সলনি (১৫ ছেকেণ্ড): পোহৰ কমি গধূলিৰ বেঙুনীয়া ৰং হয়। শিশু পাঁচজন বাওঁফালৰ শ্ৰেণীকোঠালৈ উভতি যায়। পোনাকণ লাহেকৈ সোমাই আহি তেওঁলোকৰ লগত বহে। কোৰাছৰ তিনিওজনে মঞ্চৰ পিছফালত নিজৰ নিজৰ এল.ই.ডি. চাকি লৈ আন্ধাৰতে থিয় হৈ থাকে।]

[শ্ৰেণীকোঠাত গধূলিৰ কোমল পোহৰ। পেৰাটো টেবুলত আছে। মৌচুমীয়ে বস্তুবোৰ এটা এটাকৈ উলিয়াই গণি আছে।]

মৌচুমীকেছেট, টিকট, গামোচা, চাহপাত, গিটাৰৰ পিক, কাগজৰ নাও… (হাঁহি) আমি বহুত গোটালোঁ!

ৰাহুলনিকিতা, তোৰ ডায়েৰীখন দে। প্ৰশ্নবোধক চিন কেইটা আছে চাওঁ।

[ৰাহুলে ডায়েৰীখন টানি লয় আৰু পাত লুটিয়াই থাকোঁতে এটা পাতত ৰৈ যায়।]

ৰাহুলএইটো পাতৰ চাৰিওফালে ক'লা ৰেখা কিয় টানিছ?

[নিকিতাই লাহেকৈ ডায়েৰীখন ঘূৰাই লয়। তাই কিছু সময় মনে মনে থাকে।]

নিকিতা(লাহেকৈ) এইটো ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ কথা। সেই সময়তে জুবিন দা আমাৰ মাজৰ পৰা গুচি গ'ল।

[সম্পূৰ্ণ নিস্তব্ধতা। পাঁচ ছেকেণ্ড কোনেও একো নকয়। পোহৰ আৰু অলপ কমে।]

ৰাহুল(যিজন সদায় হাঁহে, তেওঁ এতিয়া একেবাৰে মনে মনে) মই সেইদিনা টিভিত দেখিছিলোঁ। মা ৰান্ধনিঘৰত আছিল। হঠাতে মাৰ হাতৰ পৰা চামুচখন পৰি গ'ল। মই আগতে কেতিয়াও মাক তেনেকৈ কান্দা দেখা নাছিলোঁ।

দীপআমাৰ ঘৰতো সেইদিনা কোনেও ভাত খোৱা নাছিল।

পোনাকণ(নিৰীহভাৱে, মৌচুমীৰ চোলাত টানি) বাইদেউ… তেন্তে আমি জন্মদিন কেনেকৈ পাতিম? তেওঁ তো নাই।

[মৌচুমীয়ে কি উত্তৰ দিব বিচাৰি নাপায়। সোঁফালত আইতাৰ ওপৰত পোহৰ পৰে। তাই লাহে লাহে উঠি শিশুসকলৰ ফালে আহে। একে সময়তে মাধুৰী বাইদেউ বাওঁফালৰ পৰা সোমাই আহে।]

আইতা(পোনাকণৰ কাষত বহি) আইটি, নদীখন যেতিয়া সাগৰলৈ গুচি যায়, তেতিয়া জানো পানী শুকাই যায়?

পোনাকণ(মূৰ জোকাৰি) নাযায়।

আইতাপানী থাকি যায়। পথাৰত, পুখুৰীত, আমাৰ কলহত। গানো তেনেকুৱাই।

মাধুৰী বাইদেউজন্মদিন মানে জন্মৰ দিন, পোনাকণ। সেইদিনা তেওঁ জন্ম পাইছিল বাবেই আমি এই গানবোৰ পালোঁ। সেয়েহে আজিও আমি সেই দিনটোক ধন্যবাদ দিওঁ।

[সূত্ৰধাৰ দুজনৰ ওপৰত পোহৰ পৰে।]

জোনালীসেই দিনবোৰত গোটেই অসম যেন একেলগে নিস্তব্ধ হৈ পৰিছিল।

অনুপমআৰু বহুতে কয়, বিদায়ৰ সেই দিনবোৰত হাজাৰ হাজাৰ মানুহে একেলগে তেওঁৰ গান গাইছিল।

জোনালীকান্দোনৰ মাজতো মানুহে গান গাইছিল।

অনুপমকাৰণ কিছুমান মানুহক বিদায় দিবলৈ কেৱল চকুলোৱে যথেষ্ট নহয়।

[মঞ্চৰ পিছফালত থকা কোৰাছৰ তিনিওজনে নিজৰ এল.ই.ডি. চাকি জ্বলায়। তাৰ পিছত মঞ্চত থকা সকলোৱে একে একে নিজৰ চাকি জ্বলায়। এনেদৰে চাকি জ্বলোৱা হ'ব: বিটুপন, ৰিমঝিম, লখিমী, আইতা, মাধুৰী বাইদেউ, দীপ, নিকিতা, ৰাহুল, মৌচুমী, পোনাকণ। অসম আই পিছফালৰ মাজত থিয় হৈ থাকে। পাপৰিয়ে চাকি নলয়। তাই একাষত মূৰ দোঁৱাই থিয় হৈ থাকে।]

[নিস্তব্ধতা। কেৱল চাকিৰ পোহৰবোৰ জিলিকি থাকে।]

মৌচুমী(চকুপানী মচি, পেৰাটোৰ ফালে চাই) বাইদেউ, পেৰাটোত সকলোৰে বস্তু আছে। কিন্তু… (পাপৰিৰ ফালে ঘূৰি) পাপৰিৰ একো নাই।

[সকলোৱে পাপৰিৰ ফালে চায়। পাপৰি ঠৰ লাগি থাকে। মাধুৰী বাইদেউয়ে তাইক জোৰ নকৰে, কেৱল মৰমেৰে চায়।]

মাধুৰী বাইদেউ(লাহেকৈ) মনত আছেনে, পাপৰি? মই কি কৈছিলোঁ?

[পাপৰিয়ে লাহে লাহে মূৰ দাঙে। তাই মঞ্চৰ মাজৰ ষ্টেণ্ড মাইকটোৰ ফালে এখোজ আগবাঢ়ে। তাৰ পিছত ৰৈ যায়। তাই উভতি যাবলৈ লওঁতেই ৰিমঝিমে লাহেকৈ কয়…]

ৰিমঝিমবিহুতলীতো তই প্ৰথমে ভয় খাইছিলি। মনত আছে?

[পাপৰিয়ে মূৰ দোঁৱায়। তাই আৰু দুখোজ আগবাঢ়ি আহি মাইকৰ সন্মুখত থিয় হয়। মাথোঁ এটা স্পটলাইট তাইৰ ওপৰত পৰে।]

পাপৰি(কঁপি থকা মাতেৰে) মোৰ হাতত দিবলৈ একো নাই। কেছেট নাই, টিকট নাই, গামোচাও নাই। মোৰ… মোৰ মাতটোহে আছে।

[এটা উশাহ। তাই চকু মুদে।]

পাপৰিজুবিন দা, এইটো আপোনাৰ বাবে।

[গীতৰ শেষ শাৰীটো বাজি থাকোঁতেই পোহৰ লাহে লাহে উষ্ণ সোণালী ৰঙলৈ সলনি হয়। পাপৰিয়ে চকু মেলে। তাইৰ চাৰিওফালে সকলো। তাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে বহল হাঁহি এটা মাৰে।]

মাধুৰী বাইদেউ(চকুপানী মচি) দেখিলা? পেৰাটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপহাৰটো।

[গোটেই মঞ্চ উজ্জ্বল আৰু উষ্ণ পোহৰেৰে ভৰি পৰে। অসম আই পিছফালৰ মাজৰ পৰা আগবাঢ়ি আহি খালী চকীখনৰ ওপৰৰ সাধাৰণ কাপোৰখন আঁতৰাই দিয়ে। চকীখনত এখন ডাঙৰ গামোচা মেলি থোৱা আছে আৰু কাষতে এখন গিটাৰ আঁউজাই থোৱা আছে।]

অসম আইআহা, মোৰ সন্তানসকল। আজি তেওঁৰ জন্মদিন। উপহাৰবোৰ আনা।

[মৌচুমীয়ে পেৰাটো খোলে। প্ৰতিজনে নিজৰ সোঁৱৰণিটো উলিয়াই চকীখনৰ চাৰিওফালে মাটিত থয় আৰু থওঁতে এষাৰ কথা কয়। প্ৰতিজনে আগবাঢ়ি আহি, ক'ব লগা কথাষাৰ কৈ, তাৰ পিছত চকীৰ দুয়োকাষে অৰ্ধবৃত্তত থিয় হয়।]

আইতা(কেছেটটো থৈ) তিনিটা প্ৰজন্মক এডাল ফিটাৰে বান্ধি ৰাখিলা। ধন্যবাদ।

বিজয় দাদা(সোঁফালৰ পৰা সোমাই আহি টিকটখন থয়) হাজাৰজন মানুহক এটা মাত কৰি দিলা। ধন্যবাদ।

ৰিমঝিম(গামোচাখন থৈ) আমাৰ বিহুক আৰু ৰঙীন কৰিলা। ধন্যবাদ।

বিটুপন(চাহপাতখিনি থৈ) বাগিচাৰ পাতে পাতে তোমাৰ সুৰ। ধন্যবাদ।

লখিমী(কাগজৰ নাওখন থৈ) বানৰ আন্ধাৰ নিশাত এটা পোহৰ আছিলা। ধন্যবাদ।

দীপ(গিটাৰৰ পিকটো থৈ) মোৰ প্ৰথম কৰ্ডটো তোমাৰ গানৰে আছিল। ধন্যবাদ।

নিকিতা(ডায়েৰীৰ পাত এখিলা ছিঙি থৈ) মোৰ ডায়েৰীত তোমাৰ বিষয়ে বহুত প্ৰশ্নবোধক চিন আছে। কিন্তু এটা কথাৰ কাষত কোনো প্ৰশ্নবোধক চিন নাই। তুমি আমাৰ আছিলা। ধন্যবাদ।

ৰাহুল(একো বস্তু নাই বাবে মূৰ খজুৱাই, তাৰ পিছত নিজৰ জোতাযোৰ দেখুৱাই) মোৰ নাচৰ জোতা দুয়োটা তোমাৰ গানতে খহি গৈছে। ধন্যবাদ, জুবিন দা।

[সকলোৱে হাঁহে। এই নাটখনৰ শেষৰ হাঁহি।]

মৌচুমী(খালী পেৰাটো চকীৰ কাষত থৈ) আমাক এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। আজি আমি উত্তৰটো পালোঁ। মাতটোৱে আমাক সকলোকে একেলগ কৰি ৰাখে। ধন্যবাদ।

মাধুৰী বাইদেউতুমি আমাক শিকালা, গান মঞ্চত শেষ নহয়। গান মানুহৰ বুকুত আৰম্ভ হয়। ধন্যবাদ।

পাপৰি(চাকিটো লৈ আগবাঢ়ি আহি) তুমি মোক মোৰ মাতটো ঘূৰাই দিলা। ধন্যবাদ।

[পাপৰিয়ে তাইৰ হাতৰ চাকিটো পোনাকণৰ হাতত দিয়ে। পোনাকণে চকীৰ সন্মুখৰ বৰ চাকিটো জ্বলায়। এইটো চাকি জ্বলোৱাৰ লগে লগে মঞ্চৰ পোহৰ আৰু উজ্জ্বল হয়।]

পোনাকণ(দৰ্শকৰ ফালে চাই, সৰল মাতেৰে) এতিয়া মই জানোঁ, জন্মদিন কেনেকৈ পাতিব লাগে।

[সূত্ৰধাৰ দুজন টুলৰ পৰা নামি দলটোৰ দুয়োমূৰত গৈ থিয় হয়।]

জোনালীএখন নদী আছিল।

অনুপমসি পাহাৰৰ পৰা নামি আহিছিল।

জোনালীভৈয়ামৰ প্ৰতিখন ঘৰত সোমাইছিল।

অনুপমআৰু আজি…

জোনালীআজি সেই নদী আমাৰ কণ্ঠত।

অসম আই(দুয়োহাত মেলি আশীৰ্বাদ দি)

গায়ক গুচি যায়, গান ৰৈ যায়।
গান গাওঁতাৰ কণ্ঠত গান নতুনকৈ জন্ম লয়।
গোৱা, মোৰ সন্তানসকল। গাই থাকা।

শেষৰ দৃশ্যপট

[গীতৰ শেষ সুৰৰ লগে লগে সকলোৱে নিজৰ স্থানত ঠৰ লাগি যায়।]

• মাজত: গামোচাৰে ঢকা খালী চকীখন, তাৰ কাষত আঁউজাই থোৱা গিটাৰখন আৰু সন্মুখত জ্বলি থকা বৰ চাকিটো। চকীৰ চাৰিওফালে মাটিত সোঁৱৰণিৰ বস্তুবোৰ আছে।
• চকীৰ ঠিক পিছফালে: অসম আই। দুয়োখন হাত চকীখনৰ ওপৰেৰে মেলি আছে।
• চকীৰ দুয়োকাষে: আইতা আৰু মাধুৰী বাইদেউ।
• সন্মুখত: পাপৰি আৰু পোনাকণ চকীৰ সন্মুখত আঁঠু কাঢ়ি বহি আছে।
• অৰ্ধবৃত্তত: আন সকলো দুটা শাৰীত থিয় হৈ আছে। পিছশাৰীৰ সকলোৱে গামোচাখন দুয়োহাতেৰে মূৰৰ ওপৰলৈ দাঙি ধৰিছে।
• দুয়োমূৰত: জোনালী আৰু অনুপম।
• পোহৰ: সোণালী পোহৰ চকীখনৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকে।

[তিনি ছেকেণ্ড স্থিৰতা। তাৰ পিছত সকলোৱে একেলগে, স্পষ্ট আৰু উজ্জ্বল মাতেৰে কয়:]

সকলো

শুভ জন্মদিন, জুবিন দা!
তোমাৰ গান আমাৰ উশাহত,
তোমাৰ মাত আমাৰ মাতত।
চিৰদিন। চিৰকাল।

[ব্লেক আউট। কেৱল বৰ চাকিটো জ্বলি থাকে। পাঁচ ছেকেণ্ড পিছত সম্পূৰ্ণ পোহৰ জ্বলে। শিল্পীসকলে একেলগে প্ৰণাম কৰে।]

— যৱনিকা —

এই তিনিওটা গীত এই নাটখনৰ বাবে নতুনকৈ লিখা মৌলিক গীত। এইবোৰ জুবিন গাৰ্গৰ গীত নহয় আৰু তেওঁৰ গীতৰ অনুকৰণো নহয়। নাট্যকাৰৰ পৰা মঞ্চায়নৰ অনুমতি পোৱা আয়োজকসকলে নাটৰ পৰিৱেশনত এই গীতবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি সুৰ নিজেই বান্ধি ল'ব পাৰে।

জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিটো গীতৰ বাবে আয়োজকে কৰিব লগা কাম

1. গীতৰ সঠিক নাম, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ আৰু উৎস (এলবাম অথবা চলচ্চিত্ৰ) নিশ্চিত কৰি ল'ব।
2. ৰাজহুৱা পৰিৱেশনৰ অনুমতি আৰু স্বত্বৰ বিষয়ে স্কুল বা আয়োজক সমিতিৰ জৰিয়তে নিশ্চিত হ'ব।
3. শিশুসকলৰ কণ্ঠৰ বাবে উপযোগী স্কেল সংগীত শিক্ষকে বাছনি কৰিব।
4. গীতৰ শুদ্ধ কথা প্ৰামাণিক উৎসৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰিব। এই নাট্যৰূপত কোনো গীতৰ সম্পূৰ্ণ কথা দিয়া হোৱা নাই।
5. অনুষ্ঠানৰ কাৰ্যসূচীত সকলো গীতৰ শিল্পী আৰু গীতিকাৰ-সুৰকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰিব।

• প্ৰথম সপ্তাহ: মৌলিক গীত তিনিটা শিকিব আৰু গোটেই নাটখন একেলগে বহি পঢ়িব।
• দ্বিতীয় সপ্তাহ: দৃশ্যবোৰ মঞ্চত অনুশীলন কৰিব। মঞ্চৰ ক'ৰ পৰা ক'লৈ কোন যাব, সেয়া চক দি চিহ্নিত কৰিব।
• তৃতীয় সপ্তাহ: পোহৰ, শব্দ আৰু সাজ-পাৰৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ ৰিহাৰ্চেল কৰিব।
• ষষ্ঠ দৃশ্যৰ বিষয়ে: অনুশীলনৰ আগতে শিশুসকলৰ লগত শান্তভাৱে কথা পাতিব। কোনো শিশুৱে অস্বস্তি অনুভৱ কৰিলে তেওঁৰ সংলাপ আন কাৰোবাক দিব পাৰি।
• পাপৰিৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে: এই চৰিত্ৰৰ বাবে এনে এজনী ছাত্ৰী বাছনি কৰিব, যাৰ কণ্ঠ মিঠা আৰু যি সঁচাকৈয়ে কোমল স্বভাৱৰ। তাইৰ প্ৰথম অন্তৰাটো মাইকৰ কাষত বহুবাৰ অনুশীলন কৰাব।
• নিস্তব্ধতাৰ মুহূৰ্তবোৰ: ষষ্ঠ দৃশ্যৰ পাঁচ ছেকেণ্ডৰ দুটা নিস্তব্ধতা নাটৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। সেইবোৰ চুটি কৰিব নালাগে।